ΘΕΜΑΤΑ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Α.1. Περίληψη
Ο κειμενογράφος πραγματεύεται το διαφορετικό περιεχόμενο των όρων ‘‘εκπαίδευση’’ και ‘‘παιδεία’’ και υποστηρίζει τη θέση πως η ευρύτητα του περιεχομένου της παιδείας την καθιστά πιο σημαντική. Αρχικά, σημειώνει πως ο ευρύς όρος της παιδείας σχετιζόταν κατά την εμφάνισή του με την ανατροφή του παιδιού, ενώ η εκπαίδευση προσλάμβανε πιο πρακτικό περιεχόμενο. Είναι μεταγενέστερος όρος και αποδίδει εννοιολογικά τη διαδικασία της εξάσκησης, της συστηματικής διδασκαλίας μιας συμπεριφοράς. Επισημαίνει ωστόσο πως οι διαφορές τους δεν περιορίζονται μόνο στην εφαρμογή τους γι’ αυτό χρειάζεται πάντα με νηφαλιότητα να ελέγχεται η επιλογή τους γιατί η σχέση τους άλλοτε είναι συμπληρωματική και άλλοτε αντίπαλη. Παρατηρεί, πως κοινή βάση τους είναι η επίβλεψη της πολιτείας για τον τρόπο εφαρμογής τους. Κλείνει τονίζοντας πως οι διαφορές των εννοιών ως προς τη μεθοδολογία τους, την αποστολή τους, την εφαρμογή τους ποικίλουν ανάλογα του χώρου και χρόνου όπου συναντώνται.

Β.1. α. Λάθος
β. Λάθος
γ. Σωστό
δ. Λάθος
ε. Σωστό.

Β.2.α. (Ο μαθητής καλείται να αναλύσει μέθοδο)
Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο της σύγκρισης – αντίθεσης, καθώς συγκρίνονται και αντιτίθενται δύο έννοιες (παιδεία – εκπαίδευση) με σαφή αναφορά των διαφορών τους (…μέθοδος ≠ πράξη, λειτουργία, ελεύθερη ≠ εκ προθέσεως εντεταλμένη, προεραιτική ≠ υποχρεωτική). Η μέθοδος ενισχύεται και με τη διαρθρωτική λέξη «αντίθετα».
Η παράγραφος αναπτύσσεται με ορισμό, καθώς στις λεπτομέρειες ορίζεται αφενός η παιδεία (οριστέα έννοια) ως μέθοδος, λειτουργία (έννοιες γένη) και αναφέρεται η ειδοποιός διαφορά («…πρέπει να είναι….εαυτό της», «….λίγο πολύ ελεύθερη») και αφετέρου η εκπαίδευση (οριστέα έννοια) ως πράξη (έννοια γένος) και αναφέρεται η ειδοποιός διαφορά («ελέγχεται….εντεταλμένη», «….και σωστά υποχρεωτική»).
Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση, καθώς στις λεπτομέρειες (Οι διαφορές…..υποχρεωτική) αιτιολογείται η θέση της θεματικής περιόδου, το γεγονός πως παιδεία και εκπαίδευση διαφοροποιούνται. Η μέθοδος της αιτιολόγησης ενισχύεται με τη χρήση της διαρθρωτικής λέξης «δηλαδή».

Β.2. β) Ωστόσο: αντίθεση / εναντίωση
επομένως: συμπέρασμα / αποτέλεσμα
προκειμένου : όρος / προϋπόθεση, σκοπός
που πάει να πει ότι: επεξήγηση / διασάφηση
κυρίως: έμφαση / βεβαιότητα.

Β.3.α) ανιχνεύονται: εντοπίζονται, ανάγονται
συνάπτεται: συνδέεται, ταυτίζεται, συνδυάζεται, παραλληλίζεται
εμφανίζεται: φαίνεται, βρίσκεται, συναντάται
συντελεστών: όρων, παραγόντων, παραμέτρων
προφανείς: έντονες, σαφείς, ευδιάκριτες, εύλογες.

Β.3. β) αναβαθμίζεται ≠ υποβιβάζεται
μεταγενέστερη ≠ προγενέστερη, προϋπάρχουσα, προηγούμενη
επιτρέπουν ≠ απαγορεύουν, απεμπολούν, ακυρώνουν, εμποδίζουν
ιδιωτική ≠ συλλογική, γενική, εξωτερική, δημόσια
διαφορές ≠ ομοιότητες, αναλογίες, κοινά.

Β.4. α) Ο μαθητής καλείται να γράψει 2 ρήματα ανάμεσα σε: εναλλάσσονται, ανιχνεύονται, αναβαθμίζεται, αναδεικνύεται, θεωρείται, συνάπτεται.
β) Η παθητική φωνή δίνει έμφαση στην πράξη- στη διασάφηση, δηλαδή, της έννοιας της παιδείας – καθιστώντας το ύφος σοβαρό, επίσημο, σύνθετο, αντικειμενικό, πολύπλοκο. Ο κειμενογράφος αποστασιοποιείται και ενισχύεται ο επιστημονικός χαρακτήρας.

Γ. Το επικοινωνιακό πλαίσιο του άρθρου στη σχλική εφημερίδα απαιτεί:
α) τίτλο
β) Κυριαρχεί η αναφορική γλώσσα και το γ΄ πρόσωπο• ωστόσο, επειδή δημοσιεύεται στη σχολική εφημερίδα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και το α΄ πρόσωπο (κυρίως πληθυντικό) και β΄ πρόσωπο (πληθυντικό), για να προσδώσει οικείο τόνο.
γ) Καλό θα ήταν να υπάρχει επικαιρικός τόνος (π.χ. στον πρόλογο αλλά και στο υπόλοιπο κείμενο)
«Το σύγχρονο σχολείο: σκέψεις και προτάσεις»
Για ακόμη μια φορά – στο πλαίσιο του εθνικού διαλόγου για την παιδεία – έγιναν δημόσιες εξαγγελίες για την κατάργηση των εισιτήριων εξετάσεων. Για ακόμη μια φορά αλλαγές πραγματοποιούνται στον χώρο της εκπαίδευσης. Η κοινή γνώμη, κουρασμένη με την αναμόχλευση αυτών των θεμάτων συχνά αμφισβητεί την αναγκαιότητα των αλλαγών. Μήπως, όμως, κακώς αντιμετωπίζει το σύνολο του λαού με σκεπτικισμό κάθε προσπάθεια βελτίωσης της εκπαίδευσης, ειδικά σήμερα, στην εποχή της υπερπληροφόρησης, που ακόμη πια δεν είναι στόχος η συσσώρευση στείρων γνώσεων, αλλά η ανάγκη να σώσουμε «τον άνθρωπο»; Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προβληματισμού αξίζει να προσεγγιστεί ο παιδαγωγικός, κυρίως, ρόλος του σχολείου και η μεθοδολογία με την οποία θα τον εφαρμόσουν, κυρίως οι άμεσα εμπλεκόμενοι μ’ αυτό, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές.
Το σχολείο καλείται να συνταιριάσει δύο αλληλοσυγκρουόμενους – συχνά ρόλους • να προσεγγίσει την ψυχή του παιδιού, να άγει το παιδί, και να το εκπαιδεύσει. Η δεύτερη λειτουργία του, η εκπαιδευτική, φαίνεται να είναι πρωτεύουσα στο σχολείο της χώρας μας. Η παροχή εξειδικευμένων, χρησικών γνώσεων, η διαρκής αξιολόγηση της προσπάθειας απόκτησης αυτών, ακόμη και με ανορθόδοξες μεθόδους, όπως η απομνημόνευση, ο ανταγωνισμός είναι πτυχές της που ενώ καταδικάζονται, την ίδια στιγμή γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικοί τις υπηρετούν, αφού πιστεύουν πως θα εξασφαλίσουν την επιτυχία στον αυριανό επαγγελματικό βίο.
Απ’ την άλλη η παιδευτική λειτουργία του σχολείου είναι πολυεπίπεδη και δυσεπίτευκτη. Το σχολείο οφείλει, όμως να την υπηρετεί με όλες του τις δυνάμεις, με κάθε τρόπο. Έχει να κάνει πρώτα με τη διαμόρφωση ψυχικά ισορροπημένων και ηθικά ώριμων ατόμων, όταν ενσταλλάζει στις ψυχές των μαθητών αξίες, ιδανικά, όταν τους μαθαίνει κώδικες σωστής κοινωνικής συμπεριφοράς, όταν τους οδηγεί στην αυτοκριτική και στον αυτοέλεγχο. Παιδαγωγική λειτουργία του σχολείου όμως είναι και η καλλιέργεια σκεπτόμενων ανθρώπων, με δυναμική φαντασία, διορατικότητα, με γλωσσική κατάρτιση, για να δύνανται να συνδιαλέγονται αρμονικά μεταξύ τους. Ο παραπάνω παιδαγωγικός ρόλος είναι αναγκαίος σε μια εποχή, όπου ξεχωρίζει η κρίση αξιών, αλλά και ο επαγγελματικός ανταγωνισμός.
Το σχολείο οφείλει να ασκεί και παιδευτική λειτουργία και για έναν ακόμη πιο σημαντικό ρόλο. Στην πολυπολιτισμική μας κοινωνία, ο πολίτης χρειάζεται να διατηρήσει την ταυτότητά του και να δομεί υγιείς σχέσεις. Το σχολείο μέσα από την εμφύσηση αλληλεγγύης, ομαδικού πνεύματος ενσυναίσθησης βοηθά το παιδί να οριοθετήσει τη συμπεριφορά του και να δρα ως πολίτης που σέβεται τα δικαιώματα των άλλων και που προασπίζεται το πολιτιστικό και φυσικό περιβάλλον.
Όπως, όμως ήδη τονίστηκε, οι παραπάνω στόχοι χρειάζονται διαρκή αγώνα, συνέπεια και συντονισμό δυνάμεων πρώτα από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι καλούνται να λειτουργούν ως πρότυπα ορθής συμπεριφοράς. Θα ενισχυθεί ο παιδαγωγικός ρόλος του σχολείου, όταν οι ίδιοι οι δάσκαλοι βλέπουν με ενδιαφέρον «την περιπέτεια της έδρας». Όταν εφαρμόζουν καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας, όπως ομοαδοσυνεργατική, χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, ανακαλυπτική, για να κάνουν συναρπαστική την αναζήτηση της γνώσης για τους μαθητές και πιο αποτελεσματική την αφομοίωσή της. Στο σημείο αυτό, πρέπει να τονιστεί πως πρώτο ρόλο έχει ο διάλογος καθώς όχι μόνο θα κινητοποιεί τη σκέψη, θα οξύνει την αντίληψη, αλλά θα εδραιώνει στη συνείδηση των παιδιών την ίση συμμετοχή όλων και θα ενισχύει την αυτοεκτίμησή τους.
Ο δάσκαλος που υπηρετεί τον παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου, «σμιλεύει» ψυχές, όπως είπε ο Παλαμάς. Σέβεται τη διαφορετικότητα των μαθητών του και αποφεύγει κάθε σχόλιο διάκρισης. Αγαπά τα παιδιά και δίνει κίνητρα, είναι εμψυχωτής και καθοδηγητής τους. Είναι, όμως, και δίκαιος, επαινεί και αμείβει την εργατικότητα, την οποία πρώτος, με τη στάση του, την επαγγελματική του συνέπεια, προβάλλει.
Καμία, ωστόσο, παράμετρος της σχολικής ζωής δεν έχει αποτέλεσμα, αν και τα παιδιά δεν βοηθούν στην υλοποίησή της. Προς την κατεύθυνση αυτή δρουν όταν εναρμονίζονται με τους κανόνες του σχολείου και τους διορθώνουν μέσω των μαθητικών κοινοτήτων /συμβουλίων. Όταν οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις του σχολείου – οικολογικού χαρακτήρα, πολιτισμικού – βοηθούν στην αποτελεσματικότητα της προσπάθειας του σχολείου να διαμορφώσει οικολογικές , αισθητικά ώριμες συνειδήσεις. Η διάθεση συνεργασίας με τους συμμαθητές τους, η αποφυγή κάθε μορφή βίας, ο σεβασμός προς τους εκπαιδευτικούς είναι βασική ευθύνη τους. Ο ζήλος, τέλος, η φιλοπονία και ο φιλοσοφικός στοχασμός είναι που θα τονίσει το διδακτικό έργο και θα ολοκληρώσει την προσωπικότητά τους.
Αν λοιπόν, αίτημα όλων είναι ένα καλύτερο σχολείο, καλούμαστε όλοι εμείς να συμβάλλουμε στην εφαρμογή του, απ’ τους γονείς που συμβουλεύουμε τα παιδιά για τη στάση τους στο σχολείο, απ’ τους εκπαιδευτικούς, απ’ τους μαθητές. Αξίζει να έχουμε ένα σχολείο που θα αγγίζει πρώτα τις ψυχές, θα σέβεται την ιδιαιτερότητα του κάθε μαθητή και θα συμβάλλει στην αυτοπραγμάτωσή του.